آموزش گوهر شناسی و سنگ شناسی, مجله طب سنگ, مقالات

تمام چیزهای که باید درباره سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی بدانید

تمام چیزهای که باید درباره سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی بدانید

سنگ های گرانبها در واقع مواد معدنی، سنگ یا مواد آلی هستند که برش خورده، صیقلی شده، برای امور تزیینی به کار می روند و دارای خواص درمانی هستند. این سنگ ها، در دهه 1800، بر اساس میزان ارزشی که داشتند به دو دسته به نام سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی تقسیم شدند. برای اینکه یه سنگ قیمتی یا نیمه قیمتی شناخته شود به معیارهای ویژه ای نیاز است. کیفیت سنگ، کمیاب بودن، منشأ و …. همه بر روی ارزش و دسته بندی سنگ اثر می گذارند.

با تقسیم بندی سنگ ها به دو گروه گرانبها و نیمه گرانبها ممکن برخی از افراد تصور کنند سنگ های قیمتی از سنگ های نیمه قیمتی با ارزش تر، کمیاب تر و زیباتر هستند اما همیشه این گونه نیست. گاهی سنگ ها ی نیمه قیمتی ای وجود دارند که بسیار کمیاب تر از سنگ های قیمتی هستند. بریل قرمز، آمولیت، گارنت دمانتوئید، گارنت تساوورویت، تانزانیت، آمترین و برخی دیگر بسیار کم یافت می شوند و تولید آن ها از سنگ های گرانبها کمتر است. با توجه به این که ممکن است افراد زیادی درباره این نوع از سنگ‌ ها اطلاعات کافی نداشته باشند در این مقاله به معرفی انواع سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی می پردازیم. اگر شما هم علاقه مند به موضوعات سنگ شناسی هستید با طب سنگ در ادامه همراه باشید.

سنگ های قیمتی

سنگ های که اصطلاحا به عنوان «سنگ قیمتی» شناخته می شوند الماس، یاقوت، زمرد و یاقوت کبود هستند. این 4 سنگ از گران ترین و سنگین ترین سنگ ها هستند. سنگ های قیمتی به وسیله کارشناسان سنگ شناسایی می شوند. آن ها بر حسب ویژگی های سنگ ها آن ها را در زمینه گوهر شناسی برچسب گذاری می کنند.

یک گوهر شناس معمولا بر اساس چینش شیمیایی، سنگ ها را طبقه بندی می کند. مثلا بسیاری از گوهرها بر اساس سیستم بلوری دسته بندی می شوند چون بلور هستند. سنگ های قیمتی به انواع و گروه های مختلف تقسیم می شوند. این سنگ ها با ویژگی هایی مانند پراکندگی، سختی، وزن، ضریب شکست، درخشندگی، شکستگی و برش مشخص می شوند.

سنگ های قیمتی از زمان های بسیار گذشته توجه بشر را به خود جلب کرده اند و از همان گذشته تاکنون برای ساخت انواع جواهرات استفاده می شوند. رنگ و درخشش که می تواند در زیبایی یک جواهر بسیار موثر باشد، از ویژگی های  سنگ های قیمتی به شمار می آید. علاوه بر زیبایی برای اینکه یک سنگ حفظ شود و در برابر سایش مقاوم باشد باید از ویژگی دوام برخوردار باشد.

علاوه بر استفاده از سنگ های قیمتی به عنوان جواهرات به دلیل داشتن خواص درمانی، از آن ها برای درمان برخی از بیماری ها نیز استفاده می شد. از دیرباز مردم باور داشتند که سنگ ها قدرت و خواص فراوانی دارند و در حال حاضر نیز استفاده از این سنگ ها به دلیل خواص آن ها بسیار رایج است.

برای استفاده از سنگ های قیمتی در جواهرات ابتدا این سنگ ها باید برش داده شوند. الماس به دلیل سختی زیادی که دارد برای برش ممکن است مشکلات زیادی داشته باشد. علاوه بر برش، سنگ ها صیقل می خورند اما شکل دهی آن ها بر اساس نظم خاصی نیست. برش سنگ ها ممکن است به صورت کابوچین یعنی یک سطح بالایی گرد و یک زیر سطح صاف صورت بگیرد سپس روی چرخ های ماسه سنگی با آب یا موتور جلا داده می شوند.

سنگ های قیمتی با سختی بیش از 7 ممکن است با اره بریده شوند و در یک نگهدارنده سوار شوند. رنگ، درخشش، شفافیت و دوام سنگ های قیمتی، عوامل مهمی برای شناسایی ارزش یک سنگ هستند. بعضی از سنگ های قیمتی در ادامه به صورت اجمالی معرفی شده است.

الماس: الماس ها در سیستمی مانند مکعب متبلور می شوند به این شکل که اتم های تشکیل دهنده کربن آن ها در سلولهایی با محوریت طولی یکسان در زاویه های راست یکدیگر قرار گرفته اند. این شکل گیری باعث به وجود آمدن صورت های مختلفی از الماس مانند اکتاهدرها ، مکعب ها ، مکعب های هشت تایی و دانه های کمتر منظم می شود. تابش نور ماورا بنفش یا اشعه ایکس از جمله خصوصیات فیزیکی یک الماس است. این فلورسانس اشعه ایکس هنگام پردازش سنگ معدن برای تشخیص الماس از بدل، مورد استفاده قرار می گیرد. الماس دارای رنگ های متنوعی است اما در صورتی که کاملا خالص باشد به صورت شفاف و بی رنگ شکل می گیرد.

یاقوت: یاقوت سنگ قرمز رنگ از اعضای گروه کوراندوم است. این گوهر با درجه سختی 9 بعد از الماس قرار می گیرد. یاقوت امکان دارد ناخالصی هایی مانند تیتانیوم، مس، منگنز، کروم و آهن داشته باشد که باعث رنگ های آبی، زرد، بنفش، صورتی، نارنجی و قرمز در این سنگ می شود. آن دسته از کوراندوم ها که رنگ هایی به جز قرمز و صورتی دارند یاقوت کبود نام دارند و کوراندم هایی با رنگ قرمز و صورتی، یاقوت هستند.

زمرد: نام زمرد برگرفته از واژه یونانی «اسماراگودس» و به معنی «سبز» است. سنگ زمرد به رنگ سبز مایل به زرد تا سبز مایل به آبی  وجود دارد و بهترین رنگ آن سبز سیر خالص با تناژ تیره است. زمرد یکی از انواع سنگ های گرانبها و از خانواده بریل است. بریل خالص، بی رنگ است. زمرد با اضافه شدن مقداری کروم و وانادیوم به آن به رنگ سبز در می آید. سنگ زمرد از نظر درجه سختی بین 5/7 تا 8 است.

یاقوت کبود: سنگ قیمتی یاقوت از گروه سنگ های آذرین است و می تواند حاوی ناخالصی هایی چون، تیتانیوم، مس، منگنز، کروم و آهن باشد. این سنگ در رنگ های مختلف مانند آبی، زرد، بنفش، صورتی، نارنجی و قرمز استخراج می شود که شکل گیری این رنگ ها تحت تاثیر همان ناخالصی هاست. معروف ترین رنگ یاقوت کبود، آبی تیره است.

blank

سنگ های نیمه قیمتی

هر سنگ قیمت دار دیگر که جز 4 سنگ قیمتی نباشد، نیمه قیمتی محسوب می شود. برخی از معروف ترین این سنگ ها الکساندریت، عقیق، آمتیست، آکوامارین، گارنت، لاجورد، سیترین، سنگ ماه، چشم ببر، توپاز، فیروزه، مروارید، تورمالین، تانزانیت، رز کوارتز و… هستند. تقسیم این گونه سنگ ها به گروه نیمه قیمتی بیشتر مبنای تجاری دارد و به معنی این نیست که ارزش هر سنگ قیمتی از سنگ های نیمه قیمتی بالاتر است. در ادامه چند مورد از سنگ های نیمه قیمتی را معرفی می کنیم.

آمتیست: آمتیست یک گوهر نیمه قیمتی به رنگ بنفش پر جنب و جوش است. آمتیست از اعضای گروه مواد معدنی کوارتز است و رنگ بنفش خود را از ناخالصی های آلومینیوم و آهن دریافت می کند. آمتیست خواص زیادی دارد و برای تسکین و تحریک احساسات و ذهن شخص کاربرد دارد.

رز کوارتز: سنگ رز کوارتز به رنگ صورتی پر رنگ و مات تا خیلی کم رنگ است. این سنگ دارای حالت کریستالی و منشوری شکل است و درجه سختی آن به 7 می رسد. این سنگ به دلیل وجود اینکلوژن ها و یا فیبرهای فرا ریز میکروسکوپی نوع صورتی دومورتریت که در درون آن وجود دارد حالت مات و نیمه مات دارد. رز کوارتز نسبت به نور و حرارت حساس است و به مرور زمان در اثر این دو عامل کم رنگ می شود.

لابرادوریت: نام این سنگ برگرفته از نام شبه جزیره لابرادور در شرق کانادا است چون اولین بار در آن جا کشف شده است. لابرادوریت از اعضای خانواده پلاژیوکلاز فلدسپار با درجه سختی 6 تا 5/6 است. لابرادوریت دارای پدیده لابرادورسنس است به این صورت که در زمان تشکیل لابرادوریت در درون زمین، با کاهش درجه حرارت لایه های سدیم آلومینیوم سیلیکات از کلسیم آلومینیوم سیلیکات کم کم جدا می شوند و یک حالت دوقلو مانند ایجاد می شود که بر اساس تداخل نور با این لایه ها پدیده لابرادورسنس شکل می گیرد.

لاجورد: لاجورد سنگ نیمه قیمتی آبی رنگ است. از ترکیبات شیمیایی چون فسفات های آب دار طبیعی، آلومینیوم، آهن، منیزیم و کلسیم تشکیل می شود. مقداری ناخالصی پیریت به صورت رگه های طلایی رنگ در لاجورد دیده می شود که زیبایی خاصی به آن می بخشد.

آکوامارین: آکوامارین یکی از اعضای خانواده بریل با درجه سختی 5/7 تا 8 است. آکوامارین به رنگ آبی با ته رنگ سبز به آب دریا شباهت دارد. بعد از زمرد، سنگ آکوارین محبوب ترین گوهر از خانواده بریل است. این سنگ حاوی ساختار سیلیکات بریلیوم آلومینیوم است و بلورهای شکننده و درشتی دارد.

تورمالین: سنگ تورمالین دارای رنگ های متنوع و درجه سختی 7 تا 5/7 است. این سنگ حاوی ترکیبات از جمله سیلیکات پیچیده نور، آلومینیوم، منیزیوم و آهن است. این گوهر کریستالی از منشورهای شش وجهی یا سه گوشه و تا حدی مدور به وجود آمده است. از رنگ های این سنگ می توان به رنگ قرمز، نارنجی، آبی، صورتی، سبز، زرد، سبز، بنفش، ارغوانی، بی رنگ و سیاه می توان اشاره کرد.

چشم ببر: چشم ببر یک نوع سنگ نیمه قیمتی به صورت راه راه های طلایی تا قهوه ای است. این سنگ اولین بار در آفریقای جنوبی کشف شد و امروزه علاوه بر آفریقای جنوبی، در هند، مکزیک، استرالیا و آمریکا نیز تولید می شود.

گارنت: این سنگ به دلیل شباهت به دانه های انار گارنت نامگذاری شده است. در خانواده سنگ های گرانبها 6 نوع گارنت وجود دارد که دارای رنگ های متنوعی هستند. ترکیبی از گارنت ها مانند پیروپ و آلمندیت نیز وجود دارد. سنگ گارنت دارای سیستم بلوری و درجه سختی 5/6 تا5/7 است.

سیترین: سیترین یک سنگ نیمه قیمتی بسیار محبوب از خانواده سنگ های کوارتز است. نام این سنگ برگرفته از کلمه فرانسوی Citron به معنی لیمو است . سنگ سیترین انرژی بسیاری دارد و حیات بخش و نشاط آور است. سیترین نماد تدبیر، اراده و تجلی شخصی است.

سخن پایانی
در این مقاله به معرفی انواع سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی پرداختیم. سنگ ها در کنار زیبایی دارای خواص بیشماری هستند. شناخت سنگ ها به شما در انتخاب سنگ مناسب بسیار کمک می کند. شما چقدر با انواع سنگ ها آشنا هستید؟ ترجیح می دهید کدام یک از سنگ ها را در زیورآلات و جواهرات خود استفاده کنید. سوالات و تجربیات خود را با طب سنگ در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *